Sau hơn 3 tháng đẩy mạnh truyền thông tại các bến xe buýt Sài Gòn, bến xe Miền Tây, trên xe buýt và nhà chờ, cộng đồng đã được tiếp cận với thông tin về mức xử phạt và các quy định cấm hút thuốc được triển khai tại bến buýt Sài Gòn và bến xe miền  Tây. Dự án đã phát và dán tài liệu tại tất cả các khu vực bến xe và trên phương tiện giao thông công cộng, cụ thể 2.500 biển cảnh báo kèm mức phạt, 15.000 tờ rơi, 2 pano quy định xử phạt tại bến xe. Đây chính là bước quan trọng trong quá trình xử phạt khi người dân được cung cấp thông tin một cách cụ thể và rộng rãi.

Đồng thời, đội thực thi tại 2 bến xe đã được thành lập và đảm bảo được tập huấn đầy đủ sau gần 10 buổi truyền thông. Nội dung được trao đổi tập trung vào các quy định vi phạm, Luật phòng chống tác hại thuốc lá, đặc biệt tại bến xe và các phương tiện công cộng, kiến thức về tác hại thuốc lá, kĩ năng truyền thông trong quá trình thực thi xử phạt, đặc biệt là trách nhiệm của đội thực thi và các bên liên quan trong dự án.

Ở bước tiếp theo này, đội thực thi tại 2 bến xe sẽ được tập huấn lần 2 để phổ biến và thống nhất hoạt động xử phạt thực tế tại cơ sở. Các mẫu văn bản: lập biên bản tại chỗ, biên bản xử phạt,…. sẽ được thảo luận trước khi sử dụng trong thời gian tới. Các hoạt động kiểm tra, nhắc nhở, lập biên bản xử phạt, báo cáo vi phạm từ đội thực thi sẽ là những kết quả kì vọng ở giai đoạn này. Chính vì vậy đây là đội ngũ có vai trò quan trọng trong giám sát và thực thi luật, quyết định đến sự thành công của dự án. Ngày 12/11, cuộc tập huấn đầu tiên được triển khai với đội thực thi bến xe buýt Sài Gòn, và tiếp tục sẽ được sắp xếp để triển khai với bến xe buýt miền Tây.

Tập huấn đội thực thi tiến tới giai đoạn xử phạt tại bến xe, trên phương tiện công cộng

Đội thực thi cùng Cố vấn dự án thảo luận

Dự án được phối hợp thực hiện giữa Trung tâm tư vấn sức khỏe và phát triển cộng đồng, Viện Y tế công cộng Hồ Chí Minh và Sở giao thông vận tải Hồ Chí Minh, dưới sự tài trợ của Liên minh quốc tế chống Lao và bệnh phổi (The Union) trong bối cảnh Luật phòng chống tác hại thuốc lá đã được ban hành và đi vào thực hiện được hơn 6 năm.

Hiện nay,  kinh tế phát triển, người dân Việt nam có cuộc sống tốt hơn và thoải mái hơn. Tuy nhiên một số không nhỏ người dân chưa ý thức được sống trong môi trường lành mạnh là như thế nào, đặc biệt là Việt nam được xếp vào hạng các nước hút thuốc nhiều trên thế giới về tỷ lệ người hút thuốc lá (cả chủ động và thụ động).

Chính vì thế, Luật PCTHTL ra đời nhằm để vận động, tuyên truyền và xử phạt các hành vi vi phạm Luật, đặc biệt là các nơi công cộng như công viên vui chơi, nhà hàng, khách sạn, các điểm vui chơi giải trí đông người và cụ thể là các điểm giao thông công cộng.

Tuy nhiên từ khi Luật PCTHTL có hiệu lực đến nay, thì việc áp dụng Luật vào cuộc sống hàng ngày còn nhiều bất cập, khó khăn nhất là các lãnh đạo của các cơ quan chức năng có thẩm quyền xử phạt lại không có cơ hội tiếp cận trực tiếp với người vi phạm và cũng chưa có đủ thời gian để giải quyết các vụ việc vi phạm này đến nơi đến chốn.

Tuy nhiên từ khi Luật PCTHTL có hiệu lực đến nay, thì việc áp dụng Luật vào cuộc sống hàng ngày còn nhiều bất cập, khó khăn nhất là các lãnh đạo của các cơ quan chức năng có thẩm quyền xử phạt lại không có cơ hội tiếp cận trực tiếp với người vi phạm và cũng chưa có đủ thời gian để giải quyết các vụ việc vi phạm này đến nơi đến chốn.

Trong khi đó, các lãnh đạo của các điểm giao thông công cộng lại là những người hết sức tích cực để góp phần chuyển đổi Luật PCTHTL thành thực tiễn trong cuộc sống, họ thường xuyên và trực tiếp, tiếp cận  các đối tượng vi phạm nhưng lại không được phân quyền để xử phạt, như vậy đâu là câu hỏi cho thực trạng khó khăn này? Chúng tôi nghĩ các bạn chắc cũng có câu trả lời để giải quyết bài toán khó này.

Hội thảo kỷ thuật về PCTHTL do Quỹ PCTHTL Việt Nam tổ chức với sự tham gia và hỗ trợ của nhiều tổ chức trong nước và ngoài nước tại Hà Nội ngày 9 tháng 7 năm 2019 tại khách sạn Fortuna Hà Nội.

Nếu có thể,  chúng tôi – Trung tâm Tư vấn sức khỏe và phát triển cộng đồng phối hợp cùng các đơn vị như Viện Y tế Công cộng Hồ Chí Minh, Sở giao thông vận tải Hồ Chính Minh đều mong muốn Bộ Y tế và các cơ quan lập pháp có thể xem thực trạng trên là  hạn chế của Luật PCTHTL để sửa đổi và bổ sung cho những năm tới. Sao cho, việc thực thi Luật nhất là các hành vi xử phạt răn đe được thực hiện dễ dàng và ý nghĩa thì các công tác vận động và tuyên truyền mới phát huy hết vai trò sức mạnh của nó trong việc phòng chống tác hại thuốc lá theo Luật PCTHTL.

Đặc biệt là các lãnh đạo của các điểm giao thông công cộng nên được trao quyền để xử lý các hành vi vi phạm. Có như thếviệc hút thuốc lá tại các điểm giao thông công cộng mới có thể xử phạt và dần biến mất, trả lại cho mọi người bầu không khí không khói thuốc.

Thực trạng bán và hút thuốc lá tại các bến xe công cộng ở Thành phố HCM